مقدمهء مترجم

رياض محرم الحرام 1411 هـ ق
أبو عبدالله: إسحاق بن عبدالله بن محمد دبيري
مقدمهء مؤلف

اين خطبهء حاجت است كه رسول اكرم با آن مجالس و درسهاى را افتتاح مىفرمودند
إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات أعمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلاَّ الله وحده لا شريك له وأشهد أنَّ محمداً عبده ورسوله
يا أيها الذين آمنوا اتقوا الله حق تقاته ولا تموتن إلاَّ وأنتم مسلمون آل عمران 102
اى أهل إيمان از خدا بترسيد چنانكه شايستهء خدا ترس بودن است، پيوسته بياد او باشيد و شكر نعمتش را بجاى آريد تا نميريد جز بدين إسلام
يا أيها الناس اتقوا ربكم الذى خلقكم من نفس واحدة وخلق منها زوجها وبث منهما رجالاً كثيراً ونساءً واتقوا الله الذي تساءلون به والأرحام إنَّ الله كان عليكم رقيباً النساء 1
اى مردم بترسيد از پروردگار خود، آن خدائى كه همهء شما را از يك تن بيافريد، و هم از آن جفت او را خلق كرد، و از آن دو تن خلقى بسيار از مرد و زن در اطراف عالم برانگيخت، و بترسيد از آن خدائيكه بنام او از يكديگر مسئلت و درخواست مىكنيد ـ خدا را در نظر آريـد ـ و در بارهء أرحام كوتاهى مكنيد كه همانا خدا مراقب أعمال شماست
يا أيها الذين آمنوا اتقوا الله وقولوا قولاً سديداً يصلح لكم أعمالكم ويغفر لكم ذنوبكم ومن يطع الله ورسوله فقد فاز فوزاً عظيماً الأحزاب 70 ـ 71
اى كسانيكه إيمان آورديد، متقى و خدا ترس باشيد، و هميشه بحق و صواب سخن بگوئيد، تا خدا أعمال شما را بلطف خود اصلاح فرمايد، و از گناهان شما درگذرد و هر كه خدا و رسول را اطاعت كند البته به سعادت و پيروزى بزرگ نائل گرديده است

أما بعد
بـرادر محترم اين نامهء متواضع كه شامل است از پنجاه فائده، و آنهم عبارتند از وصيتنامه ها و راهنمائى هاى جمع شده از دين مبين إسـلام، به تو هديه ميكنم، و دست به كار شدم كه اين نامه حد الإمكان و بقدر مستطاع اقتباس و تصديق و استشهاد شـده باشد از آنچـه صحيح و ثابت است از رسـول الله و أقـوال سلف و نياكان و پيشينيان أمت محمدى
و از خداوند تعالى به أسماء و صفات والاى او مسئلت دارم تا كسى كه اين نامه را بخواند منفعت دهد، و در توزيع و نشر آن كمك كند پاداش نيك دهد
و اين عمل متواضع را خالصاً براى وجـه و رضاى خودش قرار دهد
و أخيراً آنچه در اين كار صواب و صحيح است از خـداوند است، و آنچه خطا و اشتباه است از من و از شيطان است
وآخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وصحبه وسلم
أبو مصعب

6
بر نماز وتر محافظت كن زيرا نماز وتر از سنتهائى است كه رسول اكرم در سفر و حضر بر آن مواظبت ميكرد و فرمود اجعلوا آخر صلاتكم بالليل وتراً البخاري
آخرين نمازتان را در شب نماز وتر قرار دهيد
بر سنت ضحي نيز محافظت كن، چنانچه رسول اكرم در اين مورد ميفرمايد
يصبح على كل سلامى من أحدكم صدقة فكل تسبيحة صدقة، وكل تحميدة صدقة، وكل تهليلة صدقة، وكل تكبيرة صدقة، وأمر بالمعروف صدقة، ونهى عن المنكر صدقة، ويجزئ من ذلك ركعتان يركعهما من الضحي مسلم
هر انسان هنگامى كه صبح ميكند بر هر مفصل آن صدقه اى لازم است، هر سبحان الله صدقه اى است، و هر الحمدلله صدقه اى است، و هر لا حول ولا قوة إلاَّ بالله، صدقه اى است، و هر الله أكبر صدقه اى است، و أمر به معروف صدقه اى است، و نهى از منكر صدقه اى است، و خواندن دو ركعت نماز ضحى از همهء اينها كفايت ميكند
در نتيجه با انجام دادن اين سنت ها تو شبانه روز در ذكر و ياد خدا هستى

7
خود را عادت ده به محض شنيدن أذان به مسجد روى و بر صف أول مواظبت كني، و بر حذر باش از قول رسول الله كه ميفرمايد لا يزال قوم يتأخرون عن الصف الأول حتى يؤخرهم الله فى النار أبوداود، وصححه الألباني
همچنان قوم و طايفه اى از صف أول تأخير ميكنند تا اينكه خداوند آنها را بسبب تأخيرشان به آتش جهنم ببرد
و بارى تعالى منافقان را در هنگام بلند شدن براى أداى نماز چنين توصيف فرموده
إنَّ المنافقين يخادعون الله وهو خادعهم وإذا قاموا إلى الصلاة قاموا كسالى يراءون الناس ولا يذكرون الله إلاَّ قليلاً النساء 141
همانا منافقان با خدا مكر و حيله ميكنند، و خدا نيز با آنها مكر ميكند يعنى مكرشان را باطل ميسازد و بر آن مكر و نفاق مجازاتشان هم خواهد كرد و چون به نماز آيند از روى بى ميلى و مجال كسالت نماز كنند، براى رياكارى و ذكر خدا را بجز أندك و آنهم به قصد ريا نكنند
از عائشة رضى الله عنها روايت است كه كان النبى يلاطفنا ونلاطفه فإذا أذن المؤذن فكأنَّه لا يعرفنا ولا نعرفه
رسول اكرم با ما مهربانى و لطافت مىكرد، و ما نيز با او لطافت و مهربانى ميكرديم، و به محض شنيدن أذان گويا نه ما او را ميشناسيم، و نه او ما را ميشناسد
و از نكات عجيب اين است كه إبراهيم بن ميمون المروزى در زرگرى طلا و نقره كار مىكرد، ابن معين مىگويد وقتى چكشش را بلند مىكرد، اگر صداى مؤذن را مىشنيد چكش را پائين نمىآورد بلكه آنرا بر مىگرداند و بر زمين مىگذاشت
8
بدان كه شب و روز جمعه امتيازات و آدابى دارد كه آنرا بر ساير روزها و شبهاى ديگر برترى ميدهند بعضى از آنها عبارتند از
ألف غسل روز جمعه، و بعضى از علماء و دانشمندان آنرا واجب دانسته اند، و دليل آنها حديثى است كه رسول الله مىفرمايد غسل الجمعة واجب على كل محتلم متفق عليه غسل جمعه بر هر فرد بالغ و مكلّف واجب است
ب تميز و پاك بودن، و عطر زدن، و مسواك استعمال كردن، و كوتاه كردن ناخنها، و پوشيدن لباس تميز و يا جديد و نو
ج درود و صلوات بسيار بر رسول الله فرستادن، چنانچه مىفرمايد إنَّ أفضل أيامكم يوم الجمعة فأكثروا علي من الصلاة فيه فإنَّ صلاتكم معروضة علي أبوداود بإسناد صحيح بهترين روزهاى شما روز جمعه است پس بر من بسيار درود بفرستيد زيرا درودتان بر من عرضه ميشود
د در روز جمعه ساعتى براى اجابت است، از أبوهريره روايت است كه گفت إنَّ رسول الله ذكر يوم الجمعة وقال فيه ساعة لا يوافقها عبد مسلم وهو قائم يصلي يسأل الله تعالى شيئاً إلاَّ أعطاه إياه وأشار بيده يقللها متفق عليه
و قول راجح در اين ساعت، آخرين وقت روز جمعه قبل از مغرب و بعد از عصر ميباشد
رسول اكرم روز جمعه را ذكر فرمود، و فرمودند در آن ساعتى است كه هر بندهء مسلمانى در اين ساعت دعاء كرده و از خدا چيزى مسئلت كند خداوند دعاى او را قبول ميكند، و اشاره فرمودند با دست مباركشان كه اين ساعت مدت خيلى محدود و كمى است
ه و از اين آداب زود و پياده رفتن به مسجد است، از أبى هريره روايت است كه رسول الله فرمودند
من اغتسل يوم الجمعة غسل الجنابة ثم راح فكأنَّما قرّب بدنة، ومن راح فى الساعة الثانية فكأنّما قرّب بقرةً، ومن راح فى الساعة الثالثة فكأنَّما قرّب كبشاً أقرن، ومن راح فى الساعة الرابعة فكأنَّما قرّب دجاجة، ومن راح فى الساعة الخامسة فكأنَّما قرّب بيضةً فإذا خرج الإمام حضرت الملائكة يستمعون الذكر متفق عليه
كسيكه روز جمعه مانند غسل جنابت غسل نمايد و بعد به مسجد برود همانند كسى است كه شترى در راه خدا قربانى كرده، و كسيكه در ساعت دوم برود همانند اينكه گاوى قربانى كرده، و كسيكه در ساعت سوم برود همانند اينكه گوسفندى نر قربانى كرده، و كسيكه در ساعت چهارم برود همانند اينكه جوجه مرغى قربانى كرده، و كسيكه در ساعت پنجم برود همانند اينكه تخم مرغى در راه خدا قربان و صدقه و فدا كرده، و وقتى إمام خارج شد تا بر منبر خطبه بخواند فرشتگان حاضر ميشوند تا ذكر خدا و خطبه را گوش دهند
و از أوس بن أوس روايت است كه رسول الله فرمودند
من غسّل يوم الجمعة واغتسل، وبكّر وابتكر، ومشى ولم يركب، ودنا من الإمام واستمع ولم يلغ، كان له بكل خطوة أجر سنة صيامها وقيامها أبوداود والترمذي والنسائي وابن ماجه
كسيكه وضوء بگيرد و بدن خود را شستشو داده و آب تنى كند، و صبح زود بر خواسته و آمادگى نمايد، و پياده رفته و سوار نشود، و نزديك إمام نشسته و گوش دهد و صحبت نكند، با هر گام و قدمى كه بر مىدارد أجر و پاداش يكسال روزه و قيام آن به او ميرسد قيام زنده كردن شب با نماز شب
و و از آداب آن خواندن سورهء الكهف در روز جمعه ميباشد، چنانكه از رسول اكرم روايت است كه فرمودند
من قرأ سورة الكهف في يوم الجمعة أضاء له من النور ما بين الجمعتين الحاكم والبيهقي وصحيح الجامع وإرواء الغليل 626 كسيكه سورهء الكهف را در روز جمعه تلاوت كند خداوند بين اين جمعه و جمعهء ديگرش را نورانى مىكند
9
بدانكه براى كسيكه تشييع جنازه ميكند و بر آن نماز مىخواند فضيلت خيلى بزرگ و زيادى است، چنانكه از رسول اكرم ثابت است كه فرمودند
من شهد الجنازة حتى يصلي عليها فله قيراط، ومن شهدها حتى تدفن فله قيراطان، قيل وما القيراطان؟ قال مثل الجبلين العظيمين متفق عليه
كسيكه به تشييع جنازه اى حاضر شود تا اينكه بر آن نماز خوانده شود براى اوست أجر يك قيراط، و كسيكه بر نماز و دفن آن حاضر شود، براى اوست أجر و پاداش دو قيراط، از رسول الله سؤال شد دو قيراط چقدر است؟ فرمودند همانند دو كوه بزرگ و عظيم است
چگونگى نماز جنازه و يا ميت
در حاليكه ايستاده چهار تكبير بگويد و دو دست خود را با گفتن هر تكبير بلند نمايد ، در تكبير أول سورهء الفاتحه مىخواند، و قبل از خواندن سوره، استعاذه مىگويد ، تكبير دوم درود و صلوات بر رسول اكرم مىفرستد، همچنانكه در التحيات وارد شده است، تكبير سوم دعا مىكند براى ميت، و تكبير چهارم كمى توقف كرده به سمت راست خود سلام مىدهد
و دعا بر ميت همچنانكه ثابت است عبارتست از
أبوهريره روايت مىكند كه شنيدم رسول الله مىفرمايد
إذا صليتم على الميت فأخلصوا له الدعاء أبوداود وابن ماجه
هرگاه بر ميت مرده نماز خوانديد پس مخلصانه و بدون رياء براى او دعا كنيد
أبوهريره در حديث ديگر روايت ميكند وقتى رسول اكرم بر ميت نماز ميخواند چنين ميفرمود
اللهم اغفر لحينا وميتنا وشاهدنا وغائبنا وصغيرنا وكبيرنا وذكرنا وأنثانا، اللهم من أحييته منّا فأحيه على الإسلام ومن توفيته منّا فتوفه على الإيمان، اللهم لا تحرمنا أجره ولا تضلنا بعده مسلم والأربعة
إلهى بر زندگان ما، و مردگان ما، و حاضران و غائبان ما، و كوچكان و بزرگان ما، و مردان و زنان ما مغفرت كن، إلهى كسيكه از ما زنده مىكنى و به دنيا مىآورى او را بر إسلام زنده بدنيا بياور، و كسيكه از ما از دنيا مىگيرى او را بر إيمان بگير و در حاليكه مؤمن است از اين دنيا ببر، إلهى ما را از أجر او محروم مكن، و ما را بعد از وفات او گمراه و منحرف نكن
عوف بن مالك روايت مىكند كه رسول اكرم بر جنازه اى نماز خواند و من از دعايش اينرا حفظ كردم
اللهم اغفر له وارحمه وعافه واعف عنه، وأكرم نزله ووسع مدخله، واغسله بالماء والثلج والبرد، ونقّه من الذنوب والخطايا كما ينقى الثوب الأبيض من الدنس، وأبدله داراً خيراً من داره، وأهلاً خيراً من أهله، وأدخله الجنّة وقه فتنة القبر وعذاب النار مسلم
بار إلهى گناهان او را مغفرت كن، و او را ببخش و رحمت و عافيت فرما، و او را وقت نزول در قبر اكرام كن، و جايگاهش را وسيع گردان، و او را با آب، يخ، برف شستشو ده، و او را از گناهان پاك كن چنانكه جامهء سفيد از نجاست پاك مىشود، و به وى منزلى بهتر از منزل دنيايش، و أهلى بهتر از أهل دنيايش عنايت فرما، و او را وارد بهشت گردان، و از فتنهء قبر و عذاب جهنم او را محفوظ فرما
و اگر ميت طفل و بچه بود و به بلوغ نرسيده بود به جاى استغفار برايش اين دعا خوانده مىشود
اللهم اجعله فرطاً لوالديه وذخراً وسلفاً وأجراً، اللهم ثقِّل به موازينهما وأعظم به أجورهما، اللهم اجعله فى كفالة إبراهيم وألحقه بصالح سلف المؤمنين وآجره برحمتك من عذاب الجحيم وأبدله داراً خيراً من داره وأهلاً خيراً من أهله، اللهم اغفر لأسلافنا وأفراطنا ومن سبقنا بالإيمان المغني لابن قدامة 2/489
بار إلهى او را سرمايه و أجر و پاداش قرار ده، و به سبب او ترازوى أعمال آنها را گران كرده و پاداش بزرگ نصيب آنها كن، و او را در كفالت حضرت إبراهيم قرار داده، و به بندگان نيك و صالح خود ملحق نما، و با رحمت خود او را از عذاب جهنم پناه ده، و خانه و أهل و خويش او را به أهل و خانهء بهتر تبديل كن، بار إلهى مغفرت كن پيشان و نياكان و مؤمنانى كه بر ما سبقت گرفتند و دنيا را وداع گفتند
10
زكات مال خود را بده و در دادن آن تهاون و سستى مكن زيرا زكات يكى از أركان و مبانى بزرگ إسلام است، و زكات در بيشترين أماكن و سور قرآن با نماز پيوسته و متصل است، و مسلمانان اجماع كرده اند بر فرضيت آن اجماعى قطعى و صريح، پس كسيكه انكار وجوب آنرا بكند در حاليكه عالم است به وجوب آن، كافر و از ملّت إسلام خارج است، و كسيكه بخيلى و يا چيزى را از آن كم كند ظالم شمرده مىشود، و مورد عقوبت و تنبيه خداوند قرار خواهد گرفت
باريتعالى در حق كسانيكه در شأن زكات تحقير مىكنند چنين مىفرمايد
والذين يكنزون الذهب والفضة ولا ينفقونها في سبيل الله فبشرهم بعذاب أليم يوم يحمى عليها في نار جهنم فتكوى بها جباههم وجنوبهم وظهورهم هذا ما كنزتم لأنفسكم فذوقوا ما كنتم تكنزون
التوبة 34 35
كسانيكه طلا و نقره را جمع و ذخيره ميكنند و در راه خدا انفاق نميكنند آنها را به عذاب دردناك بشارت ده روزيكه در آتش دوزخ گداخته شوند و پيشانى و پشت و پهلوى آنها را به آن داغ كنند فرشتگان عذاب به آنها گويند اين است نتيجهء آنچه از زر و سيم بر خود ذخيره كرديد اكنون بچشيد عذاب سيم و زرى كه اندوخته ميكرديد